De Kennisbank en het project Kennisdisseminatie

Inleiding

Onder de noemer AV-Compendium werd in 2003 een collectie teksten en artikelen over audiovisuele archivering samengebracht en aangeboden op de Beeld en Geluid website. De verzameling was indertijd niet compleet en werd jarenlang niet bijgewerkt. Niettemin heeft deze bescheiden hoeveelheid kennis lange tijd voorzien in een grote behoefte. In Nederland zijn immers weinig geschreven bronnen voorhanden over av-archivering. Het boek 'Audiovisuele collecties, handleiding voor het beheer van bewegend beeld en geluid' dateert inmiddels van achttien (!) jaar geleden. Naast een aantal losse artikelen in vakbladen zijn er in de jaren daarna zegge en schrijve twee grotere publicaties uitgebracht rond dit thema: de aflevering Audiovisuele Archivering van het Tijdschrift voor Mediageschiedenis (2000) en het jaarboek 2005 van de Stichting Archiefpublicaties met de titel "Van emancipatie tot professionalisering". Een op audiovisuele archivering gerichte vakopleiding bestaat niet in Nederland. De Archiefschool is bedoeld voor diegenen die gaan werken in documentarchieven van de overheid. Op hogescholen is av-archivering in alle gevallen slechts een summier onderdeel van de opleiding document- en informatiemanagement. Bij de Universiteit van Amsterdam loopt inmiddels wel een masteropleiding maar die is maar ten dele gericht op de praktijk. Op MBO-niveau verzorgt de Stichting Gemeenschappelijke Opleidingen een summiere cursus av-archivering, die overigens momenteel wordt herzien.

Medewerkers van kleine en grotere audiovisuele archieven worden meestal opgeleid in de praktijk. Er is gebleken dat er in het 'veld' grote behoefte bestaat aan algemene informatie over het vakgebied, aan deskundig advies en aan een praktische instrumentarium voor het beheer en de ontsluiting van av-materiaal. Ook vanuit verschillende soorten onderwijs groeit de interesse voor deskundigheidsbevordering op dit terrein. Omdat digitaal av-materiaal inmiddels ook wordt beheerd binnen veel niet-culturele sectoren, zoals de medische wereld, de overheid, het toerisme en diverse bedrijfstakken, bestaat er ook van deze zijde behoefte aan kennis. Een toenemende groep burgers wil tenslotte ook worden voorzien van richtlijnen voor (digitale) av-archivering.

Doelgroepen

De Kennisbank Audiovisuele Archivering is voor Beeld en Geluid een manier om vorm te geven aan een van haar belangrijkste doelstellingen: het beschikbaar stellen van kennis over audiovisuele archiveringsprocessen aan interne en externe gebruikers. De kennis en informatie die wordt aanboden wordt gericht op de integrale groep beheerders, archivarissen, beleidsmedewerkers en technische staf van audiovisuele collecties in archieven, musea, omroepen en andere culturele instanties. Ze dient ook als kennisbron voor studenten, onderzoekers en geïnteresseerde leken.

In de groep externe bezoekers van de Kennisbank worden drie hoofddoelgroepen bediend:

1. De kleine av-collectiebeheerder met beperkte kennis en ervaring met av-beheer. Hieronder vallen ook de geïnteresseerde leek en de particuliere verzamelaar. Focus van deze groep is voornamelijk gericht op praktische informatie.

2. De vakspecialist en professionele av-collectiebeheerder die bekend is met de klassieke aspecten van het av-archiveren en zich al met één been (soms twee) bevindt in het digitale tijdperk. Hiervoor staan de bedrijfs-, omroep- en gemeentearchieven model. Deze groep is geïnteresseerd in actuele ontwikkelingen op het vakgebied, standaarden, best practices, relevante research en technologische- en beleidsaspecten.

3. Studenten en docenten die deelnemen aan cursussen en onderwijsprogramma's zoals die van de UvA, de VU, de Stichting GO en de IDM-opleidingen. Deze groep verlangt theoretische informatie, onderzoeksresultaten en kennis over nieuwe media, beleid en strategie.

Relatie met AVA_Net

Het verzamelen en verspreiden van kennis en informatie over het audiovisuele archiveringsvak gebeurt in nauwe samenwerking met AVA_Net, de nationale netwerkorganisatie voor av-archieven, die 'deskundigheidsbevordering' tot een van haar hoofdoelstellingen rekent. De achterban van AVA_Net wordt gevormd door alle typen Nederlandse av-archieven. Ze valt daarmee automatisch samen met een groot deel van de doelgroepen van de Kennisbank Audiovisuele Archivering. De Kennisbank fungeert dan ook als instrument waarmee AVA_Net (een deel van) haar functie vormgeeft. De website dient als gemeenschappelijk communicatieplatform waarop organisaties uit het veld - gekanaliseerd via AVA_Net - hun aankondigingen, kennis en ideeën kunnen publiceren. Vanuit de achterban van AVA_net kunnen gastredacteuren worden gerekruteerd die reviews aanleveren van belangrijke bronnen, hulpmiddelen en projecten. Voorts kunnen gebruikers op de Kennisbank een profiel aanmaken. Hiermee ontstaat een professioneel netwerk van medewerkers van Nederlandse audiovisuele archieven die een specifieke expertise bezitten. Via de Kennisbank wordt AVA_Net ook de mogelijkheid geboden om andere typen kennisdisseminatie door Beeld en Geluid te entameren en mede te organiseren, zoals seminars, expertmeetings en workshops. De Kennisbank Audiovisuele Archivering biedt AVA_Net dan ook de mogelijkheid haar netwerkfunctie concreet vorm te geven. Beeld en Geluid krijgt door deze relatie de mogelijkheid om het gebodene zo goed mogelijk af te stemmen op de behoeften in het veld. Door een dergelijke combinatie kan op een efficiënte en eigentijdse wijze worden samengewerkt aan zowel informatie-uitwisseling, deskundigheidsbevordering als communitybuilding binnen Nederlandse av-archieven.